صنایع دخانیات و کارخانجات سیگارسازی از جمله واحدهای تولیدی هستند که علاوه بر مصرف بالای آب، موجب تولید حجم زیادی فاضلاب با بار آلودگی بسیار بالا میشوند. این فاضلابها حاوی انواع ترکیبات آلی پیچیده، نیکوتین، قطران، مواد شیمیایی افزودنی، رنگ، مواد شوینده، الیاف سلولزی و فلزات سنگین هستند. تخلیه مستقیم این پسابها به محیط زیست میتواند اثرات جبرانناپذیری بر منابع آب و خاک داشته باشد؛ به همین دلیل، استفاده از روشهای پیشرفته تصفیه فاضلاب صنعتی و بهرهگیری از پکیج تصفیه فاضلاب مناسب برای این صنعت که توسط شرکت نهراب زیست طراحی و به تولید می رسد، امری ضروری و اجتنابناپذیر است.
در این مقاله، به بررسی ماهیت تصفیه فاضلاب سیگارسازی ، استانداردهای مورد نیاز، مراحل و فناوریهای مورد استفاده در تصفیه آن، و نقش سیستمهای تصفیه آب صنعتی در ارتقای کیفیت آب مصرفی این واحدها پرداخته میشود.
برای استعلام قیمت و خرید پکیج تصفیه فاضلاب به این صفحه مراجعه کنید.
ماهیت و ویژگی های فاضلاب سیگار سازی
فاضلاب تولیدی در فرآیندهای مختلف سیگارسازی شامل شستوشوی دستگاهها، خطوط تولید، واحد آمادهسازی تنباکو، سیستمهای خنککاری، و پساب ناشی از عملیات شیمیایی است. ویژگیهای مهم این فاضلاب عبارتاند از:
۱. بار آلی بسیار بالا
وجود نیکوتین و سایر ترکیبات آلی باعث افزایش COD و BOD میشود.
۲. حضور آلایندههای مقاوم به تجزیه بیولوژیکی
ترکیباتی مانند قطران و افزودنیهای شیمیایی بهسختی توسط میکروارگانیسمها تجزیه میشوند.
۳. وجود رنگ و مواد معلق
الیاف سلولزی و بقایای تنباکو باعث افزایش TSS میشوند.
۴. امکان وجود فلزات سنگین
در برخی فرآیندها، فلزاتی مثل مس، روی یا کروم وارد پساب میشوند.
۵. بار میکروبی
به دلیل وجود مواد آلی گیاهی، رشد باکتریها در این فاضلاب سریع است.
این موارد نشان میدهد که استفاده از روشهای ساده تهنشینی یا تصفیه بیولوژیکی معمولی برای این فاضلاب کافی نیست و باید از تکنولوژیهای پیشرفته تصفیه فاضلاب صنعتی استفاده شود.
بیشتر بخوانید: تصفیه آب صنعتی
اهمیت تصفیه فاضلاب در صنایع دخانیات
استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب جهت تصفیه فاضلاب سیگارسازی از چند جهت اهمیت دارد:
۱. جلوگیری از آلودگی محیط زیست
نیکوتین در مقادیر زیاد یک آلاینده سمی است و ورود آن به منابع آبهای سطحی میتواند اکوسیستم را مختل کند.
۲. رعایت استانداردهای سازمان محیط زیست
واحدهای صنعتی ملزم به رعایت استاندارد سازمان محیط زیست در خصوص حدود مجاز آلایندگی برای تخلیه فاضلاب هستند.
۳. امکان بازیافت و استفاده مجدد از آب
با استفاده از سیستم تصفیه فاضلاب صنعتی میتوان بخشی از فاضلاب تصفیهشده را در فرآیند تولید به چرخه بازگرداند.
۴. کاهش هزینه های دفع و مصرف آب
بازچرخانی و بازیافت آب سبب کاهش هزینههای آب شهری یا هزینه پمپاژ چاههای صنعتی میشود.
۵. افزایش بهرهوری و بهبود برند
رعایت استانداردهای زیست محیطی موجب افزایش اعتبار برند و امکان دریافت گواهینامه صنعت سبز میشود.
بیشتر بخوانید: تصفیه فاضلاب انسانی
مهمترین چالش های تصفیه فاضلاب سیگار سازی
وجود نیکوتین
نیکوتین موجب افزایش سمیت پساب و کاهش راندمان فرایندهای بیولوژیکی میشود.
غلظت بالای مواد آلی
COD بالا نیازمند روشهای شیمیایی و فیزیکی قبل از ورود به مرحله بیولوژیکی است.
پایداری بالای آلایندهها
ترکیبات قطرانی در برابر تجزیه بیولوژیکی بسیار مقاوم هستند.
نوسان دبی و بار آلودگی
در کارخانههای دخانیات معمولاً مصرف آب متغیر است و طراحی سیستم باید انعطافپذیر باشد.
به همین دلیل، کارشناسان تصفیه فاضلاب صنعتی شرکت نهراب زیست برای این نوع صنایع معمولاً از ترکیبی از چند فناوری پیشرفته استفاده میکنند.
بیشتر بخوانید: تصفیه فاضلاب صنعتی
مراحل و فرآیند های اصلی در تصفیه فاضلاب سیگار سازی
۱. پیش تصفیه (Pre-treatment)
هدف حذف مواد درشت و آمادهسازی فاضلاب برای مراحل بعد است.
• آشغالگیر های دستی و مکانیکی
• دانهگیر
• مخازن متعادلسازی
در صورت استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب ساخت شرکت نهراب زیست این بخش به صورت یکپارچه در ابتدای سیستم قرار میگیرد.
۲. تصفیه فیزیکی-شیمیایی
برای حذف مواد آلی پیچیده و مواد معلق از روشهای زیر استفاده میشود:
انعقاد و لختهسازی (Coagulation & Flocculation)
افزودن مواد شیمیایی مانند آلوم یا پلیمرها باعث حذف رنگ، مواد معلق و بخشی از آلایندههای آلی میشود.
شناورسازی با هوای محلول (DAF)
جهت حذف لخته های تشکیل شده در واحد انعقاد و لخته سازی از پکیج DAF ساخت شرکت نهراب زیست استفاده می گردد.
انعقاد الکتریکی (Electrocoagulation)
در برخی واحدها برای حذف نیکوتین و ترکیبات مقاوم، از این فناوری استفاده میشود.
۳. تصفیه بیولوژیکی
پس از کاهش بار آلی، فاضلاب جهت تصفیه بیشتر به واحد بیولوژیکی وارد میشود.
روش های معمول بیولوژیکی
• CAS (لجن فعال)
• MBBR (بستر متحرک بیولوژیکی)
• IFAS
• SBR (راکتور ناپیوسته متوالی)
• MBR (بیوراکتور غشایی)
در اغلب کارخانهها استفاده از سیستم MBR به دلیل راندمان بالا و قابلیت تحمل شوکهای سمی و امکان بازچرخانی فاضلاب توصیه میشود.
۴. فیلتراسیون و گند زدایی
برای دستیابی به استاندارد تخلیه یا استفاده مجدد از آب، میتوان از:
• فیلتر شنی (Sand Filter)
• فیلتر کربنی
• فیلتراسیون غشایی (UF & RO)
• کلرزنی، ازنزنی یا UV
استفاده کرد بهخصوص اگر هدف بازیافت آب باشد، وجود سیستم تصفیه آب صنعتی مانند UF و RO الزامی است.
نقش پکیج تصفیه فاضلاب در صنایع سیگارسازی
در صورت محدودیت در فضای موجود و نیاز به راهاندازی سریع، بهترین گزینه برای این صنعت استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب فلزی یا پلی اتیلنی ساخت شرکت نهراب زیست است.
مزایای پکیج تصفیه فاضلاب:
• نصب سریع و بهرهبرداری آسان
• قابلیت جابهجایی
• اشغال کمترین فضا
• امکان ترکیب مراحل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی
• امکان افزایش ظرفیت در آینده
• قابلیت کنترل اتوماتیک
این پکیجها میتوانند با توجه به نوع فاضلاب سیگارسازی، بهصورت سفارشی توسط شرکت نهراب زیست طراحی و تولید شوند.
نقش سیستم های تصفیه آب صنعتی در کارخانه های سیگار سازی
علاوه بر تصفیه فاضلاب سیگارسازی ، کنترل و بهبود کیفیت آب مصرفی در خطوط تولید سیگار نیز اهمیت بالایی دارد. کیفیت پایین آب میتواند بر کیفیت تنباکو، عملیات شستوشو و طول عمر تجهیزات تأثیر بگذارد.
رایج ترین فناوریهای تصفیه آب صنعتی:
• سیستم اسمز معکوس (RO)
• فیلترهای کربنی و شنی
• سختیگیر رزینی
• میکروفیلتراسیون و اولترافیلتراسیون
استفاده از تصفیه آب صنعتی سبب کاهش رسوبگذاری، افزایش بازده بخارسازها و بهبود کیفیت محصول نهایی میشود.
اهمیت بازیابی پساب صنعتی کارخانه سیگار سازی
مزایای بازچرخانی پساب صنعتی در کارخانههای سیگارسازی از جنبه های مختلفی قابل توجه می باشد. در جدول زیر ابعاد مختلف بازیابی و بازچرخانی پساب و تاثیر آن در صنعت سیگارسازی مورد بررسی قرار گرفته است:
| مزیت کلیدی | توضیحات تخصصی | تأثیر اقتصادی | تأثیر محیطزیستی | تأثیر بر عملیات کارخانه سیگارسازی |
| کاهش مصرف آب خام | بازچرخانی پساب باعث کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی و شهری میشود. | کاهش هزینه خرید آب تا ۴۰٪ | حفظ منابع آب و کاهش فشار بر سفرهها | تأمین پایدار آب برای خنککاری، شستوشو و فرایندهای تولید |
| کاهش هزینه دفع پساب | با تصفیه و استفاده مجدد بجای دفع کامل، حجم پساب تخلیقی کاهش مییابد. | کاهش هزینههای دفع و جریمههای محیطزیستی | کاهش آلودگی آبهای پذیرنده | کاهش مشکلات ناشی از محدودیتهای تخلیه فاضلاب |
| بهبود پایداری تولید | بازیافت پساب باعث استقلال کارخانه از محدودیتهای تأمین آب میشود. | جلوگیری از توقف تولید در دوره کمآبی | استفاده بهینه از منابع | افزایش راندمان خطوط تولید دخانیات |
| افزایش بهرهوری انرژی | در برخی فرایندهای بازچرخانی، گرمای پساب قابل بازیابی است. | کاهش هزینه انرژی ۱۰–۱۵٪ | کاهش انتشار CO₂ | بهبود عملکرد سیستمهای گرمایش و چیلرها |
| کاهش هزینه مواد شیمیایی تصفیه | با گردش آب داخلی، کیفیت آب ورودی بهصورت پایدارتر کنترل میشود. | کاهش مصرف مواد شیمیایی ۱۰–۳۰٪ | کاهش تولید لجن و محصولات جانبی | افزایش عمر تجهیزات فرآیندی |
| امکان استفاده مجدد در فرآیندهای حساس | با RO و UF پساب تا حد استاندارد آب صنعتی تصفیه میشود. | صرفهجویی در خرید آب دیونیزه و softened | کاهش تخلیه آلایندههای خاص | کیفیت بالاتر در تولید سیگار و محصولات دخانی |
| کاهش وابستگی به زیرساختهای شهری | کارخانه در شرایط بحران کمآبی پایداری بیشتری دارد. | کاهش هزینههای خدمات شهری | کاهش بار وارده به شبکه شهری | ثبات بیشتر برنامهریزی تولید |
طراحی اختصاصی سیستم تصفیه فاضلاب سیگار سازی
در طراحی یک سیستم تخصصی، موارد زیر باید رعایت شود:
۱. تحلیل دقیق کیفیت فاضلاب از طریق آزمایش COD، BOD، TSS، نیکوتین، فلزات و…
۲. انتخاب فناوری مناسب بر اساس حجم و نوع آلایندهها
۳. طراحی مدولار برای امکان ارتقاء
۴. پیشبینی مراحل شیمیایی برای حذف نیکوتین
۵. انتخاب واحد بیولوژیکی مقاوم در برابر شوک سمی
۶. در نظر گرفتن سیستم تصفیه آب صنعتی در صورت نیاز به بازیافت
جمع بندی
صنایع دخانیات به دلیل تولید فاضلاب با بار آلودگی بالا، نیازمند استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته تصفیه فاضلاب صنعتی هستند. مواد سمی مانند نیکوتین، ترکیبات قطرانی و مواد آلی پیچیده، تصفیه این نوع پساب را چالشبرانگیز کرده است. به همین دلیل، استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب با طراحی مهندسیشده، شامل مراحل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی، بهترین گزینه برای این صنعت محسوب میشود. علاوه بر این، بهرهگیری از سیستم های تصفیه آب صنعتی به کارخانهها کمک میکند تا کیفیت آب مصرفی را افزایش و مصرف آب خام را کاهش داده و هزینههای عملیاتی خود را نیز به شکل قابل توجهی کاهش دهند. کارشناسان متخصص در شرکت نهراب زیست با سالها تجربه و با درنظرگرفتن استانداردهای لازم و بکارگیری مدرن ترین تجهیزات تصفیه روز، آماده ارائه مشاوره جهت طراحی، ساخت و اجرای سیستم های تصفیه فاضلاب سیگارسازی درظرفیت های مختلف، هستند. لازم به ذکر است که طراحی و ساخت تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی و صنعتی شرکت معظم جی تی آی پارسیان JTI در سال ۱۴۰۰ توسط این شرکت انجام گردیده و تصفیه خانه مذکور با بالاترین راندمان در حال بهره برداری می باشد. جهت استفاده از این خدمات با شرکت نهراب زیست تماس حاصل فرمایید.