صنعت چرم سازی یکی از مهمترین صنایع وابسته به دامپروری و صنایع پایین دستی است که نقش قابل توجهی در اقتصاد بسیاری از کشورها ایفا میکند. با این حال، این صنعت در کنار مزایا و ارزش افزوده بالا، یکی از آلایندهترین صنایع از نظر تولید فاضلاب صنعتی بهشمار میرود. حجم بالای آب مصرفی، استفاده گسترده از مواد شیمیایی و تولید پسابی با بار آلودگی شدید، اهمیت تصفیه فاضلاب چرم سازی را دوچندان کرده است. امروزه، اجرای سیستمهای اصولی تصفیه فاضلاب صنعتی و استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب برای کنترل آلودگی و امکان بازچرخانی فاضلاب به یک ضرورت قانونی و زیستمحیطی تبدیل شده است.
برای استعلام قیمت و خرید پکیج تصفیه فاضلاب به این صفحه مراجعه کنید.
فاضلاب چرم سازی چیست و چگونه تولید میشود؟
فاضلاب چرمسازی نتیجه مستقیم انجام مجموعهای از عملیات فیزیکی و شیمیایی بر روی پوست خام حیوانات است. این عملیات شامل خیساندن، آهک زنی، موگیری، لشزنی، دباغی، رنگرزی و پرداخت نهایی میشود. در هر کدام از این مراحل، مقدار زیادی آب مصرف شده و در نهایت به فاضلاب صنعتی تبدیل میشود. بهطور متوسط، بیش از ۸۰ درصد آب مصرفشده در فرآیند تولید چرم به فاضلاب تبدیل میگردد که ضرورت تصفیه فاضلاب چرم سازی را به وضوح نشان میدهد.
ویژگیها و آلاینده های موجود در فاضلاب چرم سازی
یکی از چالشهای اصلی در تصفیه فاضلاب صنعتی مربوط به صنایع چرمسازی، تنوع و غلظت بالای آلایندههاست. این فاضلاب معمولاً دارای ویژگیهای زیر است:
- COD و BOD بسیار بالا
- وجود فلزات سنگین به ویژه کروم
- سولفیدها و ترکیبات گوگرد دار سمی
- چربیها، پروتئینها و مواد آلی قابل تجزیه
- مواد معلق و ذرات کلوئیدی
- رنگ شدید و بوی نامطبوع
- نوسان شدید pH
وجود این ترکیبات باعث شده تصفیه فاضلاب چرم سازی نسبت به بسیاری از شاخههای دیگر تصفیه فاضلاب صنعتی پیچیدهتر و تخصصیتر باشد.
بیشتر بخوانید: تصفیه فاضلاب صنعتی
اهمیت تصفیه فاضلاب چرم سازی در صنایع
حفاظت از محیط زیست
تخلیه فاضلاب خام چرمسازی به محیط زیست، موجب آلودگی منابع آب، خاک و آسیب به اکوسیستمهای طبیعی میشود. اجرای اصولی تصفیه فاضلاب صنعتی از بروز این مشکلات جلوگیری میکند.
رعایت الزامات قانونی
واحدهای چرمسازی ملزم به رعایت استانداردهای سازمان محیط زیست هستند. راهاندازی سیستم تصفیه فاضلاب چرم سازی، از جریمههای سنگین و توقف فعالیت جلوگیری میکند.
کاهش مصرف آب و امکان بازچرخانی فاضلاب
با استفاده از سیستمهای مدرن تصفیه، امکان بازچرخانی فاضلاب و استفاده مجدد از آب در خطوط تولید فراهم میشود که نقش مهمی در کاهش هزینهها دارد.
ارتقای اعتبار و مسئولیت اجتماعی
کارخانههایی که به تصفیه فاضلاب صنعتی اهمیت میدهند، تصویر مثبتتری در ذهن مشتریان و نهادهای نظارتی ایجاد میکنند.
مراحل اصلی تصفیه فاضلاب چرم سازی
فرآیند تصفیه فاضلاب چرم سازی معمولاً شامل چند مرحله پیوسته است که هرکدام وظیفه حذف بخشی از آلایندهها را بر عهده دارند.
تصفیه فیزیکی در تصفیه فاضلاب چرم سازی
اولین مرحله از تصفیه فاضلاب صنعتی، حذف ذرات درشت و مواد جامد معلق است. مهمترین تجهیزات این مرحله عبارتند از:
- آشغالگیرهای میلهای و دوار
- دانهگیر و شنگیر
- حوضچه تهنشینی اولیه
- واحد چربیگیر
این مرحله نقش مهمی در کاهش بار آلودگی ورودی به مراحل بعدی ایفا میکند.
تصفیه شیمیایی فاضلاب چرم سازی
به دلیل وجود مواد شیمیایی و فلزات سنگین، تصفیه شیمیایی یکی از ارکان اصلی تصفیه فاضلاب چرم سازی است.
انعقاد و لخته سازی
برای حذف ذرات کلوئیدی، رنگها و بخشی از مواد آلی، از مواد منعقدکننده مانند سولفات آلومینیوم یا کلرید آهن استفاده میشود.
حذف کروم
کروم باقیمانده از فرآیند دباغی یکی از خطرناکترین آلایندههاست. در تصفیه فاضلاب صنعتی چرمسازی، با تنظیم pH و افزودن مواد مناسب، کروم به شکل رسوب از فاضلاب جدا میشود.
تنظیم pH
تنظیم pH فاضلاب، از تخریب تجهیزات و آسیب به فرآیند تصفیه بیولوژیکی جلوگیری میکند.
بیشتر بخوانید: تصفیه فاضلاب انسانی
تصفیه بیولوژیکی در تصفیه فاضلاب صنعتی چرم سازی
تصفیه بیولوژیکی برای حذف مواد آلی محلول مورد استفاده قرار میگیرد. رایجترین روشها شامل:
- سیستم لجن فعال
- هوادهی گسترده
- راکتور SBR
- سیستم MBBR
این سیستمها نقش کلیدی در کاهش COD و BOD دارند و پایه اصلی تصفیه فاضلاب صنعتی محسوب میشوند.
تصفیه تکمیلی و پیشرفته
در مواردی که هدف، تخلیه به محیطهای بسیار حساس یا بازچرخانی فاضلاب باشد، از واحدهای پیشرفته استفاده میشود:
- فیلتر شنی و کربن فعال
- اولترافیلتراسیون و نانوفیلتراسیون
- اسمز معکوس (RO)
- گندزدایی با UV یا کلر
این مرحله کیفیت خروجی تصفیه فاضلاب چرم سازی را به سطح استانداردهای بسیار بالایی میرساند.
نقش پکیج تصفیه فاضلاب در صنایع چرم سازی
استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب ساخت شرکت نهراب زیست یکی از بهترین راهکارها برای واحدهای کوچک و متوسط چرمسازی است. پکیجها بهصورت پیشساخته طراحی شده و مزایای زیر را دارند:
- نصب سریع و اشغال فضای کمتر
- کاهش هزینههای اجرایی
- قابلیت جابهجایی
- امکان توسعه در آینده
پکیج تصفیه فاضلاب ساخته شده توسط شرکت نهراب زیست با طراحی مناسب، میتواند تمامی مراحل تصفیه فاضلاب صنعتی را در قالب یک سیستم فشرده اجرا کند.
بازچرخانی فاضلاب در صنعت چرم سازی
بازچرخانی فاضلاب به معنای استفاده مجدد از آب تصفیهشده در فرآیندهای صنعتی است. در صنعت چرمسازی، این آب میتواند مجدداً در عملیات شستوشو، خیساندن یا خنککاری مورد استفاده قرار گیرد. بازچرخانی فاضلاب مزایای متعددی دارد:
- کاهش مصرف آب تازه
- کاهش هزینههای تولید
- کاهش حجم پساب خروجی
- کمک به توسعه پایدار
مدیریت لجن در تصفیه فاضلاب چرم سازی
لجن حاصل از تصفیه فاضلاب صنعتی چرمسازی، حاوی فلزات سنگین و مواد شیمیایی خطرناک است. بنابراین مدیریت اصولی آن بسیار مهم است. مراحل معمول شامل:
- تغلیظ لجن
- آبگیری مکانیکی
- تثبیت شیمیایی
- دفع یا بازیافت ایمن
مدیریت صحیح لجن، مکمل فرآیند تصفیه فاضلاب چرم سازی است.
چالش ها و راهکار ها در تصفیه فاضلاب صنعتی چرم سازی
از چالشهای اصلی میتوان به نوسانات بار آلودگی، هزینههای بالا و پیچیدگی فاضلاب اشاره کرد. استفاده از طراحی مهندسی دقیق، انتخاب پکیج تصفیه فاضلاب مناسب و بهرهگیری از سیستمهای هوشمند کنترل فرآیند، بهترین راهکار برای غلبه بر این مشکلات است.
سوالات رایج در تصفیه فاضلاب چرم سازی
چرا تصفیه فاضلاب چرمسازی ضروری است؟
بهدلیل وجود آلایندههای خطرناک مانند کروم، سولفید، چربی، مواد آلی با COD و BOD بالا که در صورت تخلیه مستقیم باعث آلودگی شدید آب و خاک میشوند.
مهمترین آلایندههای فاضلاب چرم سازی کداماند؟
- کروم سهظرفیتی (Cr³⁺)
- سولفیدها
- چربی و روغن
- مواد آلی با BOD و COD بالا
- مواد معلق (TSS)
- نیتروژن و آمونیاک
مراحل اصلی تصفیه فاضلاب چرمسازی چیست؟
پیشتصفیه (Pre-treatment)
آشغالگیری، دانهگیری، متعادلسازی
تصفیه شیمیایی (Chemical Treatment)
تنظیم pH، انعقاد و لختهسازی، حذف کروم
تصفیه بیولوژیکی (Biological Treatment)
هوادهی، لجن فعال
تصفیه تکمیلی (Tertiary Treatment)
فیلتراسیون، کربن فعال، گندزدایی
مدیریت لجن (Sludge Treatment)
چگونه کروم از فاضلاب چرمسازی حذف میشود؟
کروم بوسیله انجام موارد ذیل از فاضلاب چرمسازی حذف میگردد:
- تنظیم pH تا حدود ۸–۹
- افزودن مواد قلیایی (آهک یا سود)
- رسوبدهی کروم به صورت Cr(OH)₃
- تهنشینی و جداسازی لجن
آیا تصفیه بیولوژیکی برای فاضلاب چرمسازی مؤثر است؟
بله، اما فقط پس از حذف کروم و سولفید. این مواد برای میکروارگانیسمها سمی هستند و باید ابتدا حذف شوند.
چرا واحد متعادلسازی (Equalization Tank) مهم است؟
دلایل اهمیت واحد متعادل سازی به شرح زیر است :
- یکنواختسازی دبی
- تثبیت pH
- جلوگیری از شوک سمی به واحدهای بعدی
لجن حاصل از تصفیه فاضلاب چرم سازی چه میشود؟
- آبگیری (فیلترپرس یا اسکروپرس)
- در صورت داشتن کروم: دفع بهعنوان پسماند ویژه
- دفن بهداشتی یا سوزاندن
استاندارد های تخلیه فاضلاب چرم سازی چیست؟
بسته به کشور متفاوت است، اما معمولاً شامل:
- COD < 200 mg/L
- BOD < 100 mg/L
- Chromium < 2 mg/L
- TSS < 100 mg/L
هزینه تصفیه فاضلاب چرمسازی به چه عواملی بستگی دارد؟
- ظرفیت سیستم (m³/day)
- غلظت آلایندهها
- نیاز به حذف کروم
- سطح تصفیه مورد نیاز
- تجهیزات و مواد شیمیایی مصرفی
آیا فاضلاب تصفیهشده قابل استفاده مجدد است؟
بله، پس از تصفیه تکمیلی میتوان برای موارد زیر استفاده کرد:
- آبیاری فضای سبز صنعتی
- شستوشو
- برجهای خنککننده
رایج ترین مشکلات بهرهبرداری از تصفیهخانه چرمسازی چیست؟
- نوسان شدید pH
- شوک سمی به سیستم بیولوژیکی
- تولید بیش از حد لجن
- مصرف بالای مواد شیمیایی
نتیجه گیری
تصفیه فاضلاب چرم سازی بهعنوان یکی از مهمترین شاخه های تصفیه فاضلاب صنعتی، نقش کلیدی در حفظ محیط زیست، کاهش مصرف منابع و پایداری تولید دارد. استفاده از روشهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی در کنار بهرهگیری از پکیج تصفیه فاضلاب و اجرای سیستمهای بازچرخانی فاضلاب، میتواند ضمن رعایت استانداردهای زیستمحیطی، منافع اقتصادی قابل توجهی برای صنایع چرمسازی به همراه داشته باشد.
سالها تجربه مهندسین و متخصصان ما در شرکت فنی مهندسی نهراب زیست با ارائه راهکارهای جامع در زمینه مشاوره، طراحی، ساخت و اجرای انواع پکیج تصفیه فاضلاب و احداث و بهره برداری از تصفیه خانه های آب و فاضلاب صنعتی، همراه مطمئن صنایع نساجی در مسیر توسعه پایدار است.
شما می توانید جهت دریافت مشاوره فنی و براورد قیمت انواع سیستم ها و پکیج های تصفیه فاضلاب صنعتی با کارشناسان شرکت فنی مهندسی نهرآب زیست در تماس باشید.