تصفیه فاضلاب صنعتی یکی از مهم ترین مباحث در مدیریت محیط زیست و صنعت است که در سالهای اخیر اهمیت زیادی پیدا کرده است. کارخانههای تولیدی، به ویژه در صنایع غذایی مانند کارخانه های تولید تن ماهی، به دلیل استفاده از مواد اولیه خاص و فرایندهای تولیدی ویژه، حجم زیادی از فاضلاب تولید میکنند. این فاضلابها حاوی مواد آلی، روغنها، چربیها، پروتئینها، و حتی مواد شیمیایی مضر میباشند. از این رو، استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب و روش های مناسب تصفیه آب صنعتی در تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی ضروری است.
در این مقاله، به بررسی ضرورتهای تصفیه فاضلاب در کارخانه های تولید تن ماهی، ویژگیهای فاضلاب کارخانه کنسروسازی، روشهای مختلف تصفیه فاضلاب کنسروسازی و اهمیت استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب خواهیم پرداخت.
اهمیت تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی
کارخانه های تولید تن ماهی به طور معمول در فرآیند تولید خود از مواد غذایی اولیه نظیر ماهی، روغن ها، و مواد شیمیایی مختلف استفاده میکنند. به همین دلیل، فاضلاب تولیدی این کارخانه ها معمولاً دارای ترکیبات آلی، چربی ها، مواد پروتئینی و حتی فلزات سنگین است که میتواند موجب آلودگی محیط زیست و منابع آبی شود. بهطور خاص، مواد آلی در فاضلاب میتوانند باعث کاهش میزان اکسیژن محلول در آب و اختلال در چرخه زیستی موجودات آبی شوند.
از آنجا که فاضلابهای صنعتی این کارخانهها معمولاً ویژگیهای خاصی دارند، استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب که بهطور خاص برای تصفیه فاضلاب کارخانه کنسروسازی طراحی شده، میتواند به کاهش اثرات زیستمحیطی و همچنین بهبود کیفیت آب مصرفی کمک کند.
بیشتر بخوانید: تصفیه فاضلاب صنعتی
منشا فاضلاب صنعتی در کارخانجات کنسرو سازی
معمولاً فاضلاب این صنعت به دو دسته تقسیم میشود:
- فاضلاب با حجم زیاد و بار آلی کم: مانند پسآب واحد های شستشو، انتقال، نگهداری ماهی.
- فاضلاب با حجم کم و بار آلی بسیار زیاد: مانند خونابه، امعاء و احشاء، چربی و روغن فرایند خط تولید
تفکیک منشا فاضلاب تولیدی اهمیت بسیار زیادی دارد چون نوع فرآیند و میزان هزینه تصفیه متفاوت خواهد بود
آلاینده های فاضلاب کارخانه های تن ماهی
فاضلاب کارخانه های تولید تن ماهی حاوی انواع مختلف آلاینده ها است که نیازمند تصفیه مؤثر هستند. برخی از این آلاینده ها عبارتند از:
- چربی ها و روغن ها: این مواد معمولاً از فرایند های تولید و شست و شو در کارخانه ها بهوجود میآیند و میتوانند منجر به آلودگی سطحی آب ها و کاهش کیفیت آب شوند.
- مواد آلی: این مواد از فرآیند های پخت و بسته بندی تن ماهی بهدست میآیند و BOD۵ بالایی دارد. اگر این مواد در فاضلاب باقی بمانند، میتوانند موجب کاهش اکسیژن محلول در آب و آسیب به اکوسیستم های آبی شوند.
- فلزات سنگین: برخی مواد شیمیایی موجود در فرایند های تولید ممکن است حاوی فلزات سنگینی نظیر سرب، کادمیوم و جیوه باشند که میتوانند برای محیط زیست و سلامت انسانها خطرناک باشند.
- مواد شیمیایی و افزودنی ها: برخی از مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیند تولید میتوانند بهراحتی در فاضلاب کارخانه ها باقی بمانند و موجب آلودگی منابع آبی شوند.
- pH :معمولاً pH فاضلاب خروجی از کارخانجات فرآوری محصولات دریایی نزدیک به خنثی است (مثلاً حدود ۶.۹ تا ۷.۶) لیکن با توجه به تجزیه پروتئین ها و آزاد شدن آمونیاک ممکن است تغییراتی داشته باشد.
مراحل فرآیند تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی
برای تصفیه فاضلاب های تولیدی در کارخانه های تن ماهی، چندین روش مختلف بهکار میرود که بهطور کلی شامل تصفیه فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی است. مراحل تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی به شرح زیر می باشد:
۱. پیش تصفیه (Primary / Pretreatment)
پیش تصفیه فاضلاب صنعتی مهم است چون ذرات معلق درشت و ناخالصیهای بزرگ را حذف میکند تا بارآلی بر روی مراحل بعد کاهش یابد و شامل:
- آشغالگیری: حذف مواد بزرگ مانند تکههای ماهی، پلاستیک، اجسام شناور.
- دانهگیری: حذف ذرات بزرگتر شن، ماسه یا ریزههای سنگینی که در جریان وجود دارد.
- متعادلسازی جریان: استفاده از مخزن متعادلکننده برای کاهش نوسان دبی و بار آلایندهها.
- شناورسازی با هوای محلول (DAF) : برای جدا کردن چربیها، روغنها و ذرات معلق سبک.
- تهنشینی اولیه: برای کاهش جامدات معلق بزرگ و کاهش بار آلی اولیه.
در تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی، مرحله پیشتصفیه اهمیت بسیار زیادی دارد چرا که مقدارچربی و جامدات معلق بسیار زیاد است و اگر این مواد حذف نشوند، مراحل بعدی تصفیه خانه، بهرهوری پایینی خواهند داشت.
۲. تصفیه ثانویه (Biological / Secondary Treatment)
بخش عمده ای از آلایندههای آلی در مرحله تصفیه بیولوژیکی حذف می گردند. در صنعت تن ماهی که بار آلی و چربی بالا است، استفاده از دو روش تصفیه هوازی (Aerobic) و تصفیه بیهوازی (Anaerobic)در تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی به صورت همزمان بسیار متداول است.
- تصفیه بی هوازی: سیستم بیهوازی اولیه مانند UASB میتواند بار آلی خیلی بالا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و با کاهش مصرف انرژی و تولید گاز متان (در برخی طرحها). در مدیریت هزینه ها کمک کند.
- تصفیه هوازی: زمانی که بار آلی کاهش یافته از مرحله قبل وارد سیستم تصفیه فاضلاب هوازی میگردد میکروارگانیسمهای هوازی تجزیه مواد آلی را به صورت قابل توجهی انجام میدهند و معمولا نیتروژن و فسفر نیز حذف میگردد.
۳. تصفیه شیمیایی و ته نشینی نهایی (Tertiary / Chemical and Polishing)
پس از حذف عمده بار آلی، برای رسیدن به استانداردهای خروجی لازم در تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی ممکن است واحدهای زیر مورد نیاز باشند:
- فیلتراسیون شنی یا کربنی: برای حذف باقیمانده ذرات، کدورت، رنگ و مواد آلی محلول باقیمانده.
- حذف چربی، روغن، گریس: (FOG) با استفاده از چربیگیرها، اسپری، شناورسازی یا ترکیبی.
- ضدعفونی: اگر خروجی برای بازچرخانی یا تخلیه به محیط زیست حساس باشد، ممکن است از کلرزنی، ازن یا UV استفاده شود.
این مرحله پالیشینگ (Polishing) نامیده میشود و تضمین میکند خروجی نهایی با استانداردهای محیطزیستی مطابقت داشته باشد.
۴. لجن و مواد زائد
طبیعتاً در هر مرحله از تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی، لجن و ذرات زائد تولید میشوند. مدیریت لجن در این صنعت اهمیت بسیار زیادی دارد چون چربیها و مواد پروتئینی ممکن است باعث بوی شدید، فساد و هزینه های بالا نگهداری شوند لذا مهم است که از تجهیزات مناسب جهت آبگیری، تغلیظ و هضم لجن استفاده گردد.
پکیج تصفیه فاضلاب: راهحل بهینه برای کارخانههای تن ماهی
یکی از راهحلهای مؤثر برای تصفیه فاضلاب کارخانه تن ماهی، استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب است. این پکیجها معمولاً بهصورت سیستمهای پیشساخته و آماده عرضه میشوند که برای تصفیه فاضلابهای صنعتی طراحی شدهاند. استفاده از پکیجهای تصفیه فاضلاب در کارخانهها دارای مزایای زیادی است:
- سهولت نصب و راهاندازی: این پکیجها بهطور معمول آماده نصب هستند و فرآیند نصب آنها نسبتاً ساده است.
- هزینه های پایین تر: استفاده از پکیجهای آماده نسبت به طراحی و ساخت سیستمهای تصفیه اختصاصی مقرونبهصرفهتر است.
- عملکرد مؤثر: پکیجهای تصفیه فاضلاب معمولاً بهگونهای طراحی شدهاند که انواع مختلف آلایندههای فاضلابهای صنعتی را بهطور مؤثر حذف کنند.
- حفظ محیط زیست: این پکیجها بهمنظور کاهش اثرات منفی بر محیط زیست و منابع آبی طراحی شدهاند و موجب کاهش آلودگی میشوند.
نکات کلیدی در طراحی سیستم تصفیه
شناخت دقیق مقدار فاضلاب و خصوصیات آن
قبل از طراحی سیستم، باید مشخص شود که جریان فاضلاب کارخانه چه میزان است، نوسانات دارد یا ندارد، ترکیب آن چگونه است، دبی و بار آلاینده ثابت یا متغیر است.
طراحی انعطاف پذیر و مقاوم
به دلیل نوسانات تولید، تخلیه ناگهانی فاضلاب، روغن زیاد یا تغییرات کیفیت فاضلاب، سیستم باید توان تحمل شوکهای هیدرولیکی و آلودگی را داشته باشد. استفاده از مخزن متعادلسازی، تجهیزات مناسب برای حذف چربی، پمپها و هدایت صحیح جریان، هماهنگی با سایر فرایندها از اهمیت برخوردارند.
راهبری، نگهداری و بهره برداری
تصمیمگیری درباره نگهداری منظم و بهرهبرداری بهینه باید از همان ابتدا در نظر گرفته شود. برخی نکات عبارتند از:
- تمیزکاری چربی گیر ها و مخازن ته نشینی بهصورت دوره ای
- پایش مستمر پارامتر هایی مانند BOD، COD، TSS، چربی، pH خروجی
- تنظیم هوادهی، کنترل لجن، بازیافت آب، تصفیه لجن
- آموزش اپراتورها و مستند سازی خطاها و تعمیرات
در صورت بیتوجهی به بهرهبرداری، راندمان سیستم سقوط خواهد کرد.
توجه به هزینه ها و بازگشت سرمایه
در طراحی سیستم، باید هزینه سرمایه گذاری، هزینه عملیاتی (انرژی، مواد شیمیایی، نیروی انسانی)، هزینه نگهداری، عمر مفید تجهیزات، تولید لجن و دفع آن، تاثیرات محیطزیستی و هزینههای جریمه احتمالی در صورت عدم تطابق با استانداردهای محیط زیستی را لحاظ کرد. انتخاب فناوری با هزینه منطقی و طول عمر مناسب، کلید موفقیت است.
تصفیه آب صنعتی در کارخانه های تن ماهی
آب یکی از مهمترین منابع در کارخانههای تولید تن ماهی است که بهطور مداوم مورد استفاده قرار میگیرد. از آنجا که کیفیت آب تأثیر زیادی بر کیفیت محصولات نهایی دارد، تصفیه آب صنعتی در این کارخانهها اهمیت زیادی پیدا میکند. تصفیه آب صنعتی به فرآیندهایی اطلاق میشود که در آن آبهای آلوده از مواد شیمیایی، آلی و فلزات سنگین پاکسازی میشوند.
این تصفیه معمولاً شامل مراحل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی است که در نهایت منجر به تولید آب با کیفیت بالا میشود که برای استفاده در فرآیند تولید تن ماهی مناسب است. استفاده از سیستمهای تصفیه آب صنعتی میتواند به بهبود بهرهوری و کاهش مصرف منابع آب کمک کند.
یکی از راههای بهینهسازی میزان آب مصرفی در چرخه تولید کارخانه تن ماهی ، بازچرخانی پساب تصفیه شده واستفاده مجدد از پساب است که منجر به کاهش مصرف آب خام میشود. اگر پساب تصفیه شده کیفیت لازم را داشته باشد میتوان برخی بخشها مثل شستشو مجدداً استفاده کرد . این کار موجب کاهش هزینه و کمک به حفط منابع آبی و تأثیرات زیست محیطی میشود.
نتیجه گیری
تصفیه فاضلاب کارخانه های تن ماهی نهتنها یک نیاز ضروری برای حفظ محیط زیست است بلکه میتواند به کاهش هزینه ها و بهبود کیفیت تولیدات کمک کند. استفاده از پکیج های تصفیه فاضلاب و روش های متنوع تصفیه فاضلاب صنعتی میتواند به حفاظت از منابع آبی و کاهش اثرات منفی تولید بر طبیعت کمک کند. برای حصول بهترین نتیجه، صرفاً داشتن یک تصفیه خانه فاضلاب کافی نیست، بلکه طراحی، اجرای صحیح و بهرهبرداری بهینه بسیار اهمیت دارد. مهندسین متخصص در شرکت نهراب زیست با با سالها تجربه در زمینه تصفیه فاضلاب های صنعتی مختلف آمادگی مشاوره، طراحی ، ساخت و اجرای تصفیه خانه فاضلاب تن ماهی درظرفیت های مختلف، با درنظرگرفتن استاندارد ها و بکارگیری مدرن ترین تجهیزات تصفیه را دارند. جهت دریافت مشاوره بیشتر و برآورد هزینه ساخت تصفیه خانه با کارشناسان شرکت نهراب زیست تماس بگیرید.